مقدمه

همانطور که در مطالب قبلی اشاره شده، رعایت الزامات قانونی و حاکمیتی در رابطه با کارکنان مزایایی برای کارفرمایان دارد. یکی از مهم‌ترین مواردی که بایستی کارفرمایان در روابط کاری خود با کارکنان رعایت نموده و به آن پای‌بند باشند، تهیه و تنظیم قرارداد همکاری با کارکنان مطابق الزامات مندرج در قوانین کار است. در این مقاله قصد داریم به الزامات مندرج در قانون در رابطه با قراردادهای همکاری با کارکنان و اصول تنظیم قراردادها بپردازیم.

تعاریف

در روابط کارگری و کارفرمایی توافقات بین دو طرف بایستی در قالب یک قرارداد و با رعایت قوانین الزامی و حاکمیتی تنظیم و هر دو طرف به آن پای‌بند باشند. برای درک بهتر موضوع ابتدا به برخی از تعاریف مطابق قانون کار جمهوری اسلامی ایران می‌پردازیم: 

قرارداد کار: بر اساس ماده ۷ قانون کار، قرارداد کار عبارت است از قرارداد کتبی یا شفاهی که به موجب آن کارگر در قبال دریافت حق‌السعی، کاری را برای مدت موقت یا مدت غیر‌موقت برای کارفرما انجام می‌دهد.

– کارگر: مطابق ماده ۲ قانون کار، کارگر کسی است که به هر عنوان در مقابل دریافت حق السعی اعم از مزد، حقوق، سهم سود و سایر مزایا به درخواست کارفرما کار می‌کند.

– کارفرما: از سوی دیگر نیز، کارفرما شخصی حقیقی یا حقوقی بوده که کارگر به درخواست او و در مقابل دریافت حق السعی برای او کار می‌کند.

– قرارداد مکتوب: پس از توافق کارمند و کارفرما بر سر یک عنوان شغلی قراردادی به نام قرارداد کار بین آنها منعقد می‌گردد.
قرارداد کاری که بین کارگر و کارفرما تنظیم و سپس به امضا طرفین می‌رسد در واقع حوزه کاری و دیگر مسائل مهم مربوط به فعالیت را مشخص می‌کند.

قراردادکاری چیست و انواع آنها کدامند؟

قرارداد کاری یک سند رسمی است که در آن مهم‌ترین شرایط و قوانین آغاز کار بیان شده و هر طرفین قرارداد باید تمام درخواست‌های خود را به‌صورت واضح در آن بیان کرده باشند. اگر هر دو طرف به توافق کامل دست پیدا کردند، قرارداد کار امضا خواهد شد و از آن پس رابطه کاری بین کارفرما و نیروی کار ایجاد می‌شود. به‌صورت کلی و در حالت عام، تعریف قرارداد کاری همانی است که در بخش تعاریف عنوان شد؛ اما انواع قراردادهای کار با توجه به نکات مختلفی مثل حوزه کاری، تمایل کارفرما و کارگر، نوع شغل و سایر موارد مشابه دیگر، به دسته‌بندی‌های گوناگونی تقسیم شده‌اند که در زیر به شرح آن می‌پردازیم:

۱. قراردادهای کار دولتی
اصلی‌ترین مشخصه قراردادهای کار دولتی این است که دولت نقش کارفرما را ایفا می‌کند. بنابراین تمام قراردادهای استخدامی که در ارگان‌های مختلف دولتی منعقد می‌شوند، در دسته‌ی انواع قرارداد کار دولتی قرار می‌گیرند. قراردادهای کار دولتی، خود به
۳ دسته اصلی تقسیم می‌شوند: استخدام کارمندان رسمی دولت، کارکنان استخدام پیمانی، کارکنان خدماتی.

۲. قرارداد کار شرکت‌های خصوصی
انواع قرارداد کاری که در شرکت‌های خصوصی و غیر دولتی منعقد می‌شود، در این دسته قرار می‌گیرد. افرادی که با این نوع قرارداد مشغول به کار می‌شوند، زیر نظر نظام قانون کار بوده و مزایای تامین اجتماعی را دریافت خواهند کرد. انواع قرارداد کار از نظر مدت کار به شرح زیر هستند: 

۱. قرارداد کاری با مدت موقت
این نوع قراردادها بر طبق چیزی که از نام آن‌ها نیز قابل درک است، موقت بوده و تاریخ شروع و پایان مشخصی دارند. 

۲. قرارداد کار با مدت غیر موقت
قرارداد غیر موقت نیز از انواع قرارداد کار است که پیش از این با نام قرارداد دائم نیز شناخته می‌شد. در این نوع قرارداد تنها تاریخ شروع همکاری قید شده و هیچ تاریخی برای پایان آن اعلام نمی‌شود. 

۳. قرارداد کار برای انجام کار معین
قرارداد کار برای انجام کار معین از انواع قرارداد کار است که در آن، طرفین برای انجام یک کار مشخص و معین با یکدیگر قرارداد امضا می‌کنند. در این حالت پس از انجام کار تعیین‌شده و اتمام آن، کارفرما هزینه اعلام‌شده را به نیروی کار پرداخته و قرارداد مابین آن‌ها خاتمه می‌یابد. 

۴. قرارداد کار تمام وقت
انواع قراردادهای کار ممکن است به‌صورت تمام‌وقت یا پاره‌وقت باشند. در قرارداد تمام‌وقت، نیروی کار باید روزانه ۸ ساعت کار کند. این زمان به‌صورت قانونی و تحت عنوان قانون کار همراه با سایر جزئیات دیگر، به‌صورت رسمی در قوانین کشور ثبت شده است. بر طبق قانون کار، نیروی تمام وقت موظف است که در روز ۸ ساعت و در هفته مجموعا ۴۴ ساعت، نیروی کاری و زمان خود را در اختیار کارفرما قرار داده و در عوض آن، از مزایای کامل ذکر شده در قانون بهره‌مند شود.

۵. قرارداد کار پاره‌وقت
قرارداد کار پاره‌وقت از دیگر انواع قرارداد کار است که به آن می‌پردازیم. با توجه به تعریف کار تمام‌وقت، اگر فعالیت یک نیروی کار در طول ۲۴ ساعت شبانه‌روز، کمتر از ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه مقررشده در قانون باشد و مجموع ساعات کار کارمند یا کارگر در طول هفته، کمتر از ۴۴ ساعت شود، قرارداد کاری او به‌صورت پاره‌وقت خواهد بود. قراردادهای پاره‌وقت نیز همانند سایر انواع قرارداد کار، مشمول قانون کار بوده و جزئیات مختلف آن‌ها به‌صورت کامل تعیین شده است. 

۶. قرارداد کار مشاوره‌ای
قرارداد مشاوره‌ای نیز دو حالت کلی خواهد داشت:

  •  قرارداد ساعتی: قرارداد ساعتی از انواع قرارداد کار مشاوره‌ای است که در آن، میزان حقوق فرد به‌صورت ساعتی و بر اساس مجموع ساعات حضور او در شرکت یا پروژه تعیین می‌شود.
  • قرارداد پیمانکاری: در این حالت، قرارداد مشاوره‌ای بر اساس انجام یک پروژه مشخص منعقد خواهد شد و مشاور تا زمان اتمام پروژه در کنار مجموعه می‌ماند و تنها پس از اتمام کار، قرارداد خاتمه می‌یابد.

۷. قرارداد آزمایشی (کارآموزی)
در این نوع قرارداد و پس از ایجاد توافق اولیه، یک قرارداد موقت حداکثر یک ماه (برای نیروی کار عادی) و در صورت تخصصی‌بودن حوزه کار، حداکثر ۳ ماه، بین کارفرما و نیروی کار منعقد می‌شود. نکته مهم این است که حتی در قرارداد آزمایشی، نیروی کار باید حقوق و بیمه خود را دریافت کرده و آزمایشی بودن قرارداد، دلیلی بر عدم رعایت قوانین جاری نخواهد بود.

۸. قراردادهای کارمزدی
در این قراردادها میزان کار و زمان انجام آن، باید با میزان پرداختی تناسب داشته باشد. قرارداد کارمزدی ممکن است با یک نفر به‌صورت فردی یا با گروهی از افراد منعقد شود. به همین خاطر این نوع قرارداد، به ۳ دسته‌بندی اصلی کارمزدی انفرادی، کارمزدی گروهی و یا کارمزد جمعی تقسیم می‌شود.

۹. قراردادهای مزد ساعتی
این قرارداد صرفا بر اساس ساعات حضور نیروی کار محاسبه می‌شود. در این نوع از انواع قرارداد کار، باید نوع کار و ساعات کار در روز یا هفته مشخص شود و کارگر باید بر طبق آن قرارداد در محیط کار حاضر شده و کار را به‌اتمام برساند.

به اشتراک بگذارید

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email

دیدگاه‌ خود را بنویسید

مطالب پیشنهادی

logo-radman-512

شرکت رادمان، در زمینه مشاوره مدیریت منابع انسانی، آموزش مهارت‌های انسانی و استعدادیابی فعالیت می‌نماید. مشاورین رادمان متخصص در ‍پیاده‌سازی نظام‌های نوین منابع انسانی در شرکت‌های مختلف هستند.

خبرنامه

برای اطلاع از جدیدترین مطالب مرتبط با منابع انسانی، در خبرنامه رادمان عضو شوید.